کتاب « اصول و نکات کلیدی مطالعه ، یادگیری ، برنامه ریزی درسی » نوشته‌ی «مرتضی حاج بابائی» است.

کتاب اصول و نکات کلیدی مطالعه ، یادگیری ، برنامه ریزی درسی شامل شامل 32 بخش مختلف برای تکنیک یادگیری، روش مطالعه، نکاتی درمورد حفظ کردن، در مورد امتحان دادن، و ……در اینجا به چند بخش از نکات مهم کتاب اشاره می شود .

نگارنده كتاب اصول و نکات کلیدی مطالعه ، یادگیری، برنامه ریزی درسی ، در پی سالها تدريس روانشناسي يادگيری در دانشگاهها و مراكز آموزش عالي كشور با درك اين ضرورت قدم در حيطه بهداشت روانی نوجوانان و جوانان در مقطع پيش از دانشگاه نهاده و سعي كرده است تا بخشی از نيازهای بی پاسخ آنها را پاسخ دهد.

اصول و نکات کلیدی مطالعه ، یادگیری ، برنامه ریزی درسی

 چند  نكته در مورد تمركز  

  • تمركز يعني تداوم دقت و توجه در طول زمان بر روي موضوع يا محركي خاص به منظور درك هر چه بيشتر از مشخصات آن موضوع يا محرك.

  • اضطراب عامل اصلي بر هم زنندة تمركز است. سعي كنيد براي داشتن تمركز بالاتر بر اضطرابتان غلبه كنيد.

  • نقطه مقابل تمركز، حواس پرتي است. هر چه تمركز بالاتري داشته باشيد حواس پرتي‌تان كمتر است و بر عكس. پس سعي كنيم مانع از پراكندگي فكرمان شويم.

  • تمركز عامل اصلي يادگيري است. بدون تمركز هيچگونه يادگيري صورت نمي‌گيرد.

  • تمركزبعد از مطالعه .شامل جمع‌بندي كردن آنچه آموخته‌ايم. دسته‌بندي ذهني كردن مطالب،خلاصه‌نويسي كردن، به زبان خود بازگو كردن، از خود پرسيدن و به خود پس دادن و موارد مشابه‌ حاصل مي‌شود.

  • تمركز پيدا كردن آسان است اما حفظ و تداوم تمركز كار سختي است كه نياز به هوشياري و آگاهي و اراده و انگيزه دارد.

  • روشها و تكنيك‌هاي حفظ تمركز را فرا گيريد.

دامنه تمركز مداوم يك انسان بزرگسال بر روي يك موضوع حداكثر 45 الي 50 دقيقه است. پس، براي داشتن تمركز هر چه بيشتر در فواصل 45 الي 50 دقيقه به ذهن‌تان استراحت دهيد. به عبارت ديگر برنامه‌هاي مطالعاتي خود را در فواصل زماني كوتاه پياده كنيد تا بهترين نتيجه را بگيريد.

  •  براي داشتن تمركز هر چه بيشتر بايد سرعت خودتان را با سرعت ذهن‌تان هماهنگ كنيد. سرعت ذهن شما بسيار بالاست اما وقتي از او كار كمي مي‌خواهيد بصورت طبيعي و اتوماتيك ذهن شما متوجه محركهاي نامربوط ديگر مي‌شود و در نتيجه حواس پرتي ايجاد مي‌شود و تمركز از بين مي‌رود. براي اين منظور هنگام مطالعه كردن ذهنتان را درگير فعاليتهاي متعدد ديگري مثل خلاصه كردن، دسته‌بندي كردن، به حافظه سپردن، طراحي سوال، حدس زدن و … نماييد.

  • هيچ‌وقت سعي نكنيد وقتي خسته هستيد يا گرسنه يا خواب‌آلود به يادگيري بپردازيد زيرا خستگي، گرسنگي، خواب‌آلودگي و ساير موارد مشابه بر دامنه تمركزتان اثر گذاشته و موجب حواس پرتي شما مي‌شوند. تمركز وقتي در اوج خودش خواهد بود كه سيستم‌هاي مختلف بدني در آرامش كامل به فعاليت خود مشغولند.

  • فراموش نكنيد كه پاره‌اي از مشكلات جسمي مثل اختلال در كاركرد تيروئيد يا كم‌خوني مي‌تواند علائمي مثل خستگي‌پذيري، خواب‌آلودگي و … را ايجاد كند و به اين ترتيب مانع از تمركز كامل شما گردد. حتماً با پزشك خود در اين زمينه‌ها مشورت كنيد و امر پيشگيري و درمان را جدي بگيريد تا عملكرد تحصيلي بالاتر و بهتري داشته باشيد.

  • يكي از روشهاي غلط مطالعاتي كه معمولاً منتهي به كندخواني و در نتيجه حواس پرتي مي‌شود استفاده از روش كلمه خواني به جاي عبارت خواني و جمله خواني است. مكث‌هاي متعدد و سرعت كم‌خواندن شما حتماً به فقدان تمركز و ايجاد حواس پرتي مي‌انجامد.12-

  • ايجاد تنوع در مطالعه به صورت تنوع در انجام خواندني‌ها، تكاليف حل كردني، حفظ كردني و عملي مستقيماً به افزايش سطح تمركز شما خواهد انجاميد. پس از خواندن يا انجام دادن يك نوع تكليف درطول زمان زياد خودداري كنيد.

  • براي داشتن تمركز هر چه بيشتر بهتر است به هنگام مطالعه، علامت‌گذاري يا حاشيه نويسي كنيم. يادداشت برداري كنيم. مطالب را به صورت نموداري رسم كنيم. نكته‌يابي كنيم يا زير نكات مهم خط بكشيم. اينگونه فعاليتها از طريق درگير كردن تمام عيار ذهن با موضوع مورد يادگيري به افزايش سطح تمركزتان خواهد انجاميد.

  • مداد و كاغذي را هميشه آماده داشته باشيد تا موج افكار ناخواسته را با نوشتن مهار كنيد. با اين كار ضمير ناخودآگاهتان را خلع سلاح كرده و تمركزتان را افزايش مي‌دهد زيرا افكار ناخواسته معمولاً منتهي به اعمال ناخواسته‌اي مي‌شود كه مغاير هدف فعلي و عمل در حال انجام است.

نکاتی در مرور كردن     

  • هدف از مرور كردن را دريابيد. مرور كردن ممكن است به منظور بازآموزي يا بازيابي كردن مطالب يا باز سازماندهي آموخته‌هاي قبلي يا فعال كردن ذهن براي افزايش سرعت انتقال ذهني باشد. اهداف ديگري هم براي مرور كردنتان مي‌توانيد در نظر بگيريد و به آنها بيانديشيد.

  • مرور نوعي فعاليت مطالعاتي است. به هنگام مرور كردن بايد به طرح سوال و پاسخگويي به آن، باز سازماندهي آموخته‌ها، اشكال‌يابي و رفع اشكال و … بپردازيم.

  • مرور فقط به زمان امتحان اختصاص ندارد. بلكه براي تثبيت آموخته‌ها در زمانهاي مختلفي بايد مورد استفاده قرار گيرد.

  • مرور كردن فقط خواندن نيست. مرور ممكن است نوشتني باشد. ممكن است حل كردني باشد. ممكن است حفظ كردني باشد. يا تمرين كردني يا تست‌زدني باشد.

  • يكي از انواع مرور، مرور آزمونها است. سوالات آزمونهاي مستمر يا آزمونهاي قبلي يا آزمونهاي سالهاي قبل يكي از بهترين روشهاي مرور براي ايام قبل از امتحان است.

  • وقت مرور كردن و انتخاب زمان مرور، يك نياز و يك هنر است. اغلب اوقات ديگران از وقت‌هاي مردة خود براي مرور كردن استفاده مي‌كنند. در حاليكهبهترين وقتتان را بايد براي مرور كردن در نظربگيريد نه اوقاتي كه خسته هستيد .

  • براي مرور كردن سير مطالعاتي خاصي را بايد دنبال كنيد. ابتدا با تعريف‌ها و مفاهيم آغاز كنيد. سپس با مثالها ادامه دهيد و آنگاه به تمرين‌ها بپردازيد.

  • مرور محتوايي، در مرور محتوايي هدف اصلي بازآموزي و باز به يادآوري آموخته‌هاي قبلي و حصول اطمينان از يادگيري است.

  • اين فكر را از ذهنتان دور كنيد كه مرور يعني خواندن حجم ثابتي از مطالب در زمان اندك و با سرعت بيشتر. فكر نمي‌كنيد كه اين همان تندخواني است نه مرور كردن.

  • يكي از عادتهاي غلط در مرور كردن آن است كه تا آخرين لحظه‌ها و بعضي‌ وقتها حتي تا قبل از شروع آزمون مطالب را مرور كنيم. يافته‌هاي علمي روانشناسي يادگيري به شدت ما را از اين عمل برحذر مي‌دارند زيرا باعث تداخل مطالب در حافظه شده و به اصطلاح قاطي مي‌كنيم.

نکاتی در مورد امتحان دادن

  • متن سوالات را با دقت تمام بخوانید و زیر کلید واژه ها خط بکشید .

  • همیشه محدودیت زمانی پرسش­ها را به خاطر داشته باشید .

  • برای موفقیت در هر امتحان به سرعت عمل، دقت و سرعت انتقال داریم

  • مراحل مختلف و کلی یک امتحان عبارتند از :

الف- خواندن دقیق پرسش

ب- تجزیه و تحلیل ذهنی با تفکر روی سوال و پاسخ یابی ذهنی

ج- نگارش متن اولیه پاسخ

د- بازبینی پاسخ

ه- تصحیح احتمالی پاسخ

و- بازخوانی نهایی

  • به هنگام پاسخ گویی به سوالات آزمون سعی کنید از مثالهای روشن و مرتبط استفاده کنید .

  • در پاسخ گویی از پرداختن به جزئیات ئر کنار کلیات غفلت نکنید .

این کتاب در کتابخانه دبیرستان سلام فرمانیه، موجود میباشد